Oorsprong

Mindfulness of aandachttraining is het hart van de boeddhistische praktijk en is net als yoga al erg oud. De Boeddha leefde rond 500 voor Christus en hij was zelf een yogi. Vanuit India is zijn leer verspreid naar China, Tibet, Japan (zen), Zuidoost-Azië en uiteindelijk het westen. In elk land raakte de leer van Boeddha verweven met lokale culturele en religieuze gebruiken. Over mindfulness zou de Boeddha gezegd hebben: 'Het cultiveren van opmerkzaamheid is het hoogste goed'.

Jon Kabat-Zinn

Jon Kabat-Zinn (VS) heeft de beoefening van mindfulness ontdaan van iedere religieuze of culturele context en ontwikkelde in de jaren '80 van de 20ste eeuw de mindfulnesstraining of aandachttraining. In eerste instantie was de training vooral gericht op mensen met chronische pijnklachten en stressgerelateerde klachten. Kabat-Zinn was van oorsprong moleculair bioloog en had daarnaast veel ervaring opgedaan met yoga en meditatie. Hij wilde mensen zelf handvatten geven waarmee ze hun klachten konden verlichten. Centraal stond daarbij het ontwikkelen en trainen van de kwaliteit van aandacht. Zijn trainingen waren erg succesvol en vormden de basis voor de opkomst van de mindfulnesstrainingen in het westen.

 

Mindfulness is bewustzijn, dat is ontwikkeld door van moment tot moment op een bijzondere manier aandacht te geven: doelbewust, in het hier en nu en zonder te oordelen. - Jon Kabat-Zinn

Leven in aandacht

Het doel van het beoefenen van mindfulness is de kwaliteit van je aandacht in alle aspecten van je leven te vergroten. Daardoor zal de manier waarop je het leven ervaart radicaal veranderen. Onze geest is gewend om onze ervaringen steeds van een label te voorzien en te categoriseren in 'goed', 'fout' of 'neutraal.' Door ons geheugen slaan we ervaringen en onze oordelen daarover op en daardoor hebben we als volwassenen niet meer de frisse blik van een kind.  In de moderne maatschappij en economie zijn we vaak van jongsaf aan al gericht op het 'moeten presteren' en op 'het bereiken van doelen'. We leven meer in de toekomst en in het verleden dan hier en nu op dit moment en daardoor missen we een groot deel van het leven. Door het beoefenen van mindfulness leer je het accent te verschuiven van 'doen' naar 'zijn'. En dat is een grote rijkdom.

Mindfulness en yoga

Hatha yoga is een vast onderdeel van mindfulnesstrainingen en mindfulness is tegelijk een natuurlijk onderdeel van hatha yoga. Er is geen sprake meer van yoga als je tijdens het beoefenen van hatha yoga niet met je aandacht bij je ademhaling bent en bij de sensaties in je lichaam. Dan wordt het enkel lichamelijke oefening. Tegelijk kun je van iedere handeling die je verricht yoga maken mits je die handeling vanuit bewuste aandacht - mindful - doet. Of beter: niet-doet. Mindfulness en hatha yoga vullen elkaar dus van nature aan en versterken elkaar. Dat is ook zeker mijn eigen ervaring, vandaar dat in de Mindful yogalessen inzichten en oefeningen uit beide spirituele stromingen worden gecombineerd.

Mildheid

Door het grote succes van de 8-weekse mindfulnesstrainingen, zijn er de laatste jaren ook vervolgtrainingen ontstaan. Die richten zich op een andere belangrijke pijler uit het boeddhisme, namelijk compassie en vriendelijkheid, samen ook wel mildheid genoemd. Sharon Salzberg is een van de eerste westerse leraren geweest die de beoefening van liefdevolle vriendelijkheid (metta) grote bekendheid gaf met haar boek Lovingkindness. The revolutionary art of happiness. Christopher Germer en Kristin Neff bouwden daarop voort met de introductie van zelfcompassie als verdieping op de mindfulnessbeoefening. Mildheid en zachtmoedigheid zijn ook natuurlijke onderdelen van de beoefening van yoga. In de Mindful yogalessen komen thema's als zelfcompassie, compassie en vriendelijkheid ook aan bod.