Oorsprong

Yoga is ontstaan in India en is al heel oud. De eerste sporen van de praktijk van yoga  stammen uit 2000-1000  jaar voor Christus. Het woord yoga is de Sanskriet voorvader van het Nederlandse woord 'juk'.  Het betekent 'vereniging' of 'verbinding'. Yoga is een methode waarmee een individu zich kan verenigen met het Goddelijke of met de Werkelijkheid of met puur bewustzijn. Het is in wezen een spiritueel pad. Iemand die yoga beoefent wordt een yogi genoemd.

De yoga sutra's van Patanjali

Omstreeks 300 voor Christus heeft de wijze Patanjali de bestaande teksten uit de yogatraditie verzameld en opnieuw geformuleerd in zijn Yoga Sutra's. Een van de belangrijkste teksten uit de yogafilosofie. Patanjali beschreef hierin ook het doel van yoga, namelijk: yoga citta vritti nirodha. Vrij vertaald in het Nederlands betekent dit: yoga is het stilleggen van de wervelingen van de geest.

 

Dat betekent niet zoals vaak wordt gedacht het leegmaken van de geest.  Zodra je dat probeert zul je al snel merken dat het onmogelijk is om gedachten te onderdrukken of te controleren. Wat bedoelde Patanjali dan wel?  Het gaat bij yoga om het afleren van de valse identificatie van de  gedachtengolven met het ik-gevoel. Ofwel: steeds opnieuw inzien dat 'ik' geen gedachten of gevoelens heb, ze zijn er gewoon. En wie ben 'ik' eigenlijk?

Hatha yoga

De yoga zoals wij die vandaag de dag kennen stamt van de hatha yoga. In eerste instantie lag de focus vooral sterk op het uitvoeren van de zittende meditatiehoudingen (zoals de Lotushouding of Siddhasana). Rond 1300 na Christus ontwikkelden de yogi's in het noorden van India actievere lichaamsoefeningen (asana's).  Deze asana's en ademhalingsoefeningen bereidden het lichaam voor op de meditatiehouding, zodat het daar langere tijd comfortabel in kon verblijven. Ook bevorderden ze de algehele gezondheid van de yogi's. Langzaam werd duidelijk dat ook de zuiver lichamelijke aspecten van yoga van grote waarde waren.

 

Hatha yoga is de naam voor dit systeem van lichaamshoudingen en ademhalingsoefeningen. Hatha is een samengesteld woord, 'ha' betekent zon en 'tha' betekent maan. Beide moeten met elkaar in evenwicht worden gebracht als wij onze natuur evenwichtig willen maken. Het doel van hatha yoga is het bereiken van eenheid van lichaam en geest via de ademhaling. Het is tevens een ladder voor de yogi die verder wil met de raja yoga (de koninklijke yoga van Patanjali).

Moderne yoga

Het westen maakte pas in de 19de eeuw kennis met de Indische filosofie en in de 20ste eeuw met hatha yoga. De hatha yoga heeft een grote vlucht genomen waarschijnlijk vanwege de fysieke, tastbare component en vanwege de gezondheidsvoordelen. De verschillende fysieke yogavormen - ashtanga, Iyengar, vinyasa, yin, anusara, flow, Critical Alignment, mindful etc. - die we nu tegenkomen stammen allemaal af van de hatha yoga.

 

En de hatha yoga is nog steeds volop in ontwikkeling! Dat blijkt bijvoorbeeld uit de Critical Alignment methode van Gert van Leeuwen, die de beoefening van traditionele asana's en meditatie koppelt aan een meer wetenschappelijke en therapeutische benadering.