Oorsprong

Yoga is ontstaan in India en de eerste sporen van de praktijk van yoga  stammen al uit 2000-1000  jaar voor Christus. Het woord yoga is de Sanskriet voorvader van het Nederlandse woord 'juk'.  Het betekent 'vereniging' of 'verbinding'. Yoga is een methode waarmee iemand zich kan verenigen of verbinden met het 'Goddelijke', met haar 'ware Zelf' of met puur bewustzijn. Er zijn vele benamingen voor juist omdat de ervaring onbenoembaar is. Yoga is in wezen dus een spiritueel pad. Iemand die yoga als spiritueel pad beoefent, wordt een yogi genoemd.

De yoga sutra's van Patanjali

Omstreeks 300 voor Christus heeft de wijze Patanjali de bestaande teksten uit de yogatraditie verzameld en opnieuw geformuleerd in zijn Yoga Sutra's. Een van de belangrijkste teksten uit de yogafilosofie. Patanjali beschreef hierin ook het doel van yoga, namelijk: yoga citta vritti nirodha. Vrij vertaald in het Nederlands betekent dit: yoga is het stilleggen van de wervelingen van de geest.

 

Dat betekent niet zoals vaak wordt gedacht het leegmaken van de geest.  Zodra je dat probeert zul je al snel merken dat het onmogelijk is om gedachten te onderdrukken of te controleren. Wat bedoelde Patanjali dan wel?  Het gaat bij yoga om het afleren van onze 'valse identificatie van de gedachtengolven met het ik-gevoel'. Ofwel: steeds opnieuw inzien dat ik mijn gedachten of gevoelens niet ben, ook al denk ik dat vaak wel. Vanuit een kalmere geest kan ik zelf ervaren dat gedachten en gevoelens steeds weer komen en gaan en steeds veranderen.  Dan ontstaat er ruimte voor een meer open onderzoek. Wie ben 'ik' eigenlijk?

Hatha yoga

De yoga zoals wij die vandaag de dag kennen stamt van de hatha yoga. In eerste instantie lag de focus bij de hatha yoga vooral op het uitvoeren van zittende meditatiehoudingen (zoals de Lotushouding of Siddhasana). Rond 1300 na Christus ontwikkelden de yogi's in het noorden van India ook actievere lichaamsoefeningen (asana's).  Deze asana's en ademhalingsoefeningen bereidden het lichaam voor op de meditatiehouding, zodat het daar langere tijd comfortabel in kon verblijven. Ook bevorderden ze de algehele gezondheid van de yogi's en zorgden voor meer balans in lichaam en geest.

 

Hatha yoga is de naam voor dit systeem van lichaamshoudingen en ademhalingsoefeningen. Hatha is een samengesteld woord, 'ha' betekent zon en 'tha' betekent maan. Vanuit de yogafilosofie bestaat alles, ook wij zelf, uit die twee polen. Beide polen moeten met elkaar in evenwicht worden gebracht als wij onze 'lichaamsgeest' evenwichtig willen maken. De regelmatige beoefening van hatha yoga, liefst dagelijks, brengt ons samen met leefgewoonten, meditatie en (zelf)studie dichterbij het ervaren van eenheid met ons zelf en met de wereld om ons heen.

Moderne yoga

Het westen maakte pas in de 19de eeuw kennis met de Indische filosofie en in de 20ste eeuw met hatha yoga. De hatha yoga heeft een grote vlucht genomen waarschijnlijk vanwege de fysieke, tastbare component en vanwege de gezondheidsvoordelen. De verschillende fysieke yogavormen - ashtanga, Iyengar, vinyasa, yin, anusara, flow, Critical Alignment, mindful etc. - die we nu tegenkomen stammen allemaal af van de hatha yoga.

 

En de hatha yoga is nog steeds volop in ontwikkeling! Dat blijkt bijvoorbeeld uit de Critical Alignment methode van Gert van Leeuwen, die de beoefening van traditionele asana's en meditatie koppelt aan een meer wetenschappelijke en therapeutische benadering.